O'zgaruvchilar va turlar

O'zgaruvchilarni e'lon qilish: let, const, var

JavaScript o'zgaruvchini e'lon qilishning uchta usulini beradi, ammo zamonaviy kodda sizga faqat ikkitasi kerak bo'ladi.

const name = "Ada";   // can't be reassigned
let count = 0;        // can be reassigned
var old = true;       // legacy — avoid

Standart holatda const ni ishlating. U "bu nom har doim bir xil qiymatga ishora qiladi" degani, bu esa kodni o'qishni osonlashtiradi, chunki u sizning ostingizdan o'zgarib ketmasligini bilasiz. let ni faqat haqiqatan ham qayta qiymat berish kerak bo'lganda ishlating — sikl hisoblagichi, akkumulyator yoki keyinroq almashtiriladigan qiymat.

var — bu eski usul. Uning chalkash scoping qoidalari bor (u { } bloklarni e'tiborsiz qoldiradi va funksiyaning yuqorisiga "hoist" qiladi), shuning uchun yangi kodda uning o'rniga let/const ni ishlatishingiz kerak.

const bilan bog'liq bir nozik jihat: u o'zgaruvchini qayta qiymat berishdan to'xtatadi, lekin qiymatni muzlatmaydi. Siz hali ham const massiv yoki obyektning mazmunini o'zgartira olasiz:

const list = [1, 2];
list.push(3);       // fine — list is still the same array
list = [4, 5];      // TypeError — reassignment is blocked

Primitiv turlar

JavaScript'dagi qiymat yoki primitiv, yoki obyektdir. Yettita primitiv mavjud; siz ushbu beshtasini doimiy ishlatasiz:

typeof "hello"     // "string"
typeof 42          // "number"
typeof true        // "boolean"
typeof undefined   // "undefined"
typeof null        // "object"  ← famous historical bug

• string — matn, bir, ikki yoki backtick qo'shtirnoqlarda.
• number — barcha sonlar, butun yoki o'nlik (alohida int/float turi yo'q).
• boolean — true yoki false.
• undefined — e'lon qilingan, lekin qiymat berilmagan o'zgaruvchi.
• null — ataylab qo'yilgan "bu yerda qiymat yo'q".

undefined odatda "buni hali hech kim o'rnatmagan" degani; null odatda "kimdir buni ataylab bo'sh qilib qo'ygan" degani. typeof null ning "object" natijasi tildagi uzoq vaqtdan beri mavjud bug — buni shunchaki yodlab oling.

Type coercion

JavaScript siz uchun turlarni bemalol o'zgartiradi, bu qulay, lekin ba'zan kutilmagan bo'lishi mumkin. Bu coercion deb ataladi.

"5" + 1     // "51"   → + with a string means concatenation
"5" - 1     // 4      → - forces numbers
"5" * "2"   // 10     → so does *
true + 1    // 2      → true becomes 1

Esda tutish kerak bo'lgan qoida: + stringlarni afzal ko'radi (u ularni bir-biriga yopishtiradi), boshqa matematik operatorlar esa (-, *, /) hamma narsani sonlarga majbur qiladi.

== vs ===

Bu klassik junior intervyu savoli. Ikkalasi ham ikkita qiymatni taqqoslaydi, lekin:

• === (qat'iy tenglik) qiymat va turni tekshiradi — coercion yo'q.
• == (bo'sh tenglik) avval turlarni mos kelishi uchun coercion qiladi, keyin taqqoslaydi.

5 === "5"    // false — number vs string
5 == "5"     // true  — "5" is coerced to 5 first
 
null == undefined    // true
null === undefined   // false

Bo'sh == xatolarga olib keladi, chunki uning coercion qoidalarini oldindan aytish qiyin. Har doim === ni ishlating (va !==), agar buni qilmaslik uchun aniq bir sababingiz bo'lmasa.

Intervyu maslahatlari

• Standart holatda const ni tanlang, qayta qiymat berish kerak bo'lganda let ni ishlating, var dan qoching.
• const qayta qiymat berishni oldini oladi, mutatsiyani emas — siz hali ham const massivga push qila olasiz.
• Beshta keng tarqalgan primitivni nomlang va typeof null === "object" ekanini biling.
• == va === farqini misol bilan tushuntiring va har doim === ni ishlatishingizni ayting.